جنطيانا « 1 » ، يكى از گياهان دارويى ، از اين شهر صادر مىشود . « 2 » در 632 ق / 1235 - 1236 م ، قاضى لبله ، شعيب بن محمد بن محفوظ ، در لبله شورشى پديد آورد . محمد بن يوسف بن هود ، لشكر به جنگ او برد و مدتى لبله را محاصره كرد و چون شنيد كه پادشاه قشتاله به سوى اندلس در حركت است ، محاصرهء لبله را رها كرد . « 3 » ابن محفوظ ( شعيب بن محمد ) كه در 632 ق / 1234 - 1235 م شورش را برپا كرده بود ، خود را المعتصم لقب داد و بعدها با پادشاه قشتاله مصالحه كرد و پادشاه او را در 645 ق / 1247 م در فرمانروايى لبله باقى گذاشت . « 4 » در 650 ق / 1252 م ابن محفوظ از جزيه سر برتافت و دروازه‌هاى لبله را بست ؛ آلفونسوى دهم ، پادشاه قشتاله ، با سپاهى گران شهر را محاصره كرد . فتح لبله ، بدان سبب كه شهر بر فراز محلى بلند بود و نيز بارويى استوار داشت ، كار آسانى نبود . مسلمانان از فراز باروها ، مسيحيان را زير باران آتش و سنگ گرفتند . محاصره نه ماه طول كشيد ؛ اما سرانجام ، گرسنگى ، مردم لبله را وادار به تسليم كرد و شهر در 657 ق / 1275 م تسليم مسيحيان شد . در روايات اسلامى سال تسليم لبله را به فرنگيان ، 660 يا 661 ق / 1263 يا 1264 م ذكر كرده‌اند . « 5 » جيّان « 6 » شهر كرسى ايالت جيّان در جنوب اسپانيا بوده است . امروز به نام خائن يا جائن « 7 » معروف است . ابن خلدون مىنويسد : چون قرطبه گنجايش مسلمانان عربى كه اسپانيا را فتح كرده بودند نداشت ، هر گروه در شهرى گرد آمدند و آن را به نام شهرهاى شام كه به آنها شباهت داشت ، ناميدند . مردم قنّسرين شام در جيّان مكان گرفتند و جيّان را قنّسرين ناميدند . « 8 » در دوران فرمانروايى عبد الله بن محمد بن عبد الرحمن به سال

--> ( 1 ) . اين نام مأخوذ از لاتينى است . ريشه گياه بسيار تلخ و كلفت و زرد تيره رنگى است . اين گياه بومى فرنگستان است و به آن كوشاد هم گويند ( - فرهنگ نفيسى ؛ ج 2 ، ص 1130 ) . ( 2 ) . معجم البلدان ؛ ج 5 ، ص 10 . ( 3 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 4 ، ص 320 - 321 . ( 4 ) . همان ؛ ج 4 ، ص 371 . ( 5 ) . همان ؛ ج 4 ، ص 372 - 373 . ( 6 ) . Jayyan ( 7 ) . Xaen ( Jaen ) ( 8 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 3 ، ص 171 .